Adilcevaz Belediyesi Web Sitesi

Tarih Turizm ve Doğa Kenti ADİLCEVAZ

ADİLCEVAZIM

Şuan mavi ile yeşilin buluştuğu bir şehirdeyim.

Bulunduğum şehre âşık olmuş yüreğim

Adı Adilcevaz her köşesi bir şaheser

Âşık olmuşum bu şehre yüreğim olmuş derbeder

Bir yanımda süphan dağının eşsiz güzelliği

Bir yanımda Van gölünün göz alıcı maviliği

Hayallerimi süsler olmuş bu güzel şehir

Yüreğimde taht kurmuş bu güzel şehir

Birine âşık olmuşum dedim.

Kimdir bu güzel kız dediler

Kız değil âşık olduğum Adilcevaz’dır dedim

Şaheser bir güzelliğe âşık olmuşsun dediler

Oluyor ya bir gün yolum düşerse gurbete

Yakar beni özlemin gurbet elde

İçinde geçirdiğim günlerimi özleri

Gördüğüme seni anlatır kafiyeli sözlerim

Güzelliğini gören sana hayran olmuş

Yemyeşil bahçelerin gönüllerde taht kurmuş

Benim gönlümdeki tahtımsın Adilcevaz

Benim başımdaki tacımsın Adilcevaz

Can Adilcevaz

Sami BAŞBAYS

ADİLCEVAZ YEMEK LİSTESİ

Biraz bahsedeyim Adilcevaz tümünden

Evvel yemeğinden sonra halinden

Erik aşmasıyla ceviz içinden

Meşhur meyvesidir bunlar Adilcevazın

Başta gelen çorti, dönek pilava

Yanında sarmısak soğan ağa.

Pişirin balığı koyun kenara

Velakin böyledir hali Adilcevazın.

Kabak dolmasıyla içli köftesi

Erik hoşafı ile doldurun Koyun Tası

Lahana sarması , balık kızartması.

Meşhur yemeğidir bunlar Adilcevazın

Patates yahnisi , biber dolması,

Çok hoş olur sulu ufak köftesi

Ara yere girer kalbur hurması

Yitince tat verir yemeğin Adilcevaz

Yarma döğme aşı hiç unutulmaz

Akşam pişirirler, sabaha kalmaz

Döğmesi hazırdır nohut bulunmaz

Velakin hali böyledir Adilcevazın.

Birde Haşıl varki sütlü pişirilir.

Hele Kurut döksen nasıl şişirilir.

Ayran aşı baştan aşırılır.

Velakin böyledir durumu Adilcevazın.

Kabak boranisi çortu köftesi

Bak nasıl geliyor Çılbırın sesi,

Sarımsaklı suyun güzel kokusu

Yoğurdu, ayranı çoktur Adilcevazın.

Hele Cevizli Fetiri var ki överler

Ramazanın ilk günü keşkeği yerler

Patates çıkınca mahvolur eller

Meşhur yapılarıdır bunlar Adilcevazın

Kurut aşı unutulmaz burada

Soğanlı şilede şimdi sırada

Velhasıl böyledir yemeği Adilcevazın

Tandırın içinde siyah benekler

Tutulur küpelerde çortu ile turşular

İçinde döner kırmızı kebaplar

Etrafını sarmış çocuk ile gençler

Hararet söndüren ekşili çortu ile

Her zaman hali böyledir Adilcevazın.

YEREL SÖZCÜKLER

Akuka : Akar suyun geçmesi için duvardaki taşların arasından veya içinden bırakılan su yolu, gedik.

Alak Şarpak : Karla karışık yağmur.

Alat : Kokulu bir çeşit baharat, çaya koku verir.

Aparmak : Götürmek

Arınbağ : Toprak damın üst-yan kenarları.

Arıstağ : Tavan

Asuman : Gökyüzü

Ayağça : Merdiven

Balaca : Küçük

Barzan : Süt süzmeye yarayan tülbent.

Belengaz : Zavallı, biçare.

Berhane : Yaylaya götürülen eşyalar.

Bıldır : Geçen sene.

Bicek : Zamanından önce doğuran inek.

Biğeri : Soba bacası.

Bizav : Bir yaşına kadar ki inek yavrusu.

Buğçi : Testere

Bulak : Kaynak suyu, pınar.

Burluhan : Girdap

Cecim : Kalın ip.

Cendek : Hayvan leşi.

Cırbıt : Gözde oluşan çapak.

Cır-mır olmak : İşini yaptırmak için her türlü yüzsüzlüğü yapmak.

Cil : Sazlık

Cillek : Aç gözlü.

Culhe : Dokuma

Çaggala : Çağla

Çağmur : Sert taş.

Çal : Deste halindeki otu bağlamak için ottan yapılmış ip.

Çemirlemek : Kolları, paçaları sıvamak.

Çıttırmak : Yapmacık kibarlık.

Çibin : Sinek

Çiğın : Omuz

Çinçavat : Münasebetsiz

Çol : Banyo yapmak için betondan yapılmış küvet benzeri yer.

Çömçe : Kepçe

Çul : Kilim

Dağma atmak : Çelme takmak.

Değirmi : Yuvarlak

Dıgırlanmak : Yuvarlanmak

Dığa : Ermenilerin erkek çocuklarına verilen isim.

Dınaz etmek : Alay etmek.

Dıngılafıs : Tahtaravalli

Dırcık Atmak : Zıplamak, oynamak, havalara sıçramak.

Dinge : Küçük tepe, tepecik.

Dogo : Ekmek dürümü.

Döşürmek : Toplamak

Dügürcük : Doluya benzer sert taneli kar.

Dümsük : Yumruk

Dürüf : Görünüş, şekil, sembol.

Egos : Toprağı sürerken bırakılan ara.

Elce : Yağ kızartılan tava.

Elevat : Perişan bir halde olmak, dış görünüşün bozuk olması.

Emşik : Yeşil yem bitkilerinin ( yonca gibi ) bir kez biçildikten sonra tekrar yeşillenen kısmı

Engal : Eğri dam.

Eşik : Dışarı

Ferik : Üç dört aylık olmuş cüce yada cücelikten çıkıp yeni yumurtlamaya başlayan tavuk.

Fışkı : Kurutulmuş toz halinde küçük baş hayvan gübresi.

Fint vermek : Ortalığı karıştırmak.

Fistan : Entari

Gamar : Kirli

Gartol : Patates

Geme : Kama

Gıcırtkan : Isırgan otu.

Gındık : Toprak tencere.

Gırah : Kenar

Gırçik : Sümük

Gırnaz : Cimri

Gıte : Çene

Gocuk olmak : Felçli olmak.

Gocort : İri

Gogo : Cevizlerin üzerlerindeki yeşil kabuğun kalkmış, cevizin odunumsu hafif kahverengi kabuğunun ortaya çıkması.

Goloz : At pisliği.

Gopbal : Baston

Gop olmak : Yığılıp bir araya gelmek.

Gorbagor : ( Mezarda rahat yatamamak.) Sevilmeyen ölmüş kimseler için kullanılır.

Gort : İşlenmemiş ham toprak.

Gozin=Kozak : Üç okka ağırlığında bir çeşit ekin ölçeği.

Göbelek : Mantar

Göden : Mide

Gubarlanmak : Kibirlenmek

Gulle : Genelde küçük çocukları azarlamak için kullanılır.

Gurdeşen : Vücudun çok feci şekilde kaşınması, uyuz.

Gurut : Kurutulmuş çökelek.

Guşkana : Tencere

Gümürze : Satırla doğranmış ot.

Ğanav : Toprak nemi.

Ğaş : İşkembe

Ğaşıl : Ezik ( Genelde ezik, ezilmiş yiyecekler için kullanılır. )

Ğaşmaş : Çekirdeği çıkartılmadan kurutulmuş kayısı.

Ğış etmek : Öldüresiye dövmek, kalkamayacak, kıpırdanmayacak bir hale getirmek

Haçirdek : Tandırın üzerine uzatılan demir.

Hanav : Toprağın tava gelmesi.

Hara : Nere

Haral : Çuval

Harkıldamak : Kahkahalarla gülmek. ( Genelde kadınlar için kullanılır. )

Hayara : Nereye?

Hayıtmak : Delirmek, kafayı yemek.

Helim : Kıvam

Henek : Şaka

Henre : Yayık

Hevür ( Hevir ) : İki yaşındaki erkek keçi.

Hoşaf : Komposto

Hovan : Su ılıtma

İlişir : İki yıl önce.

İsmığ : Sinsi

İşbabiyan : Çekirdeksiz kuru kayısı.

İşlik : Gömlek

Kalak : Tezek örgüsünden yapılmış kule

Kambağ : İstenilmeyen, sevilmeyen olmaz olası yer.

Kampoz : Büyükçe, irice el. Şamar.

Kanbak : Harabe

Kaput : Palto

Kasta : Şişman

Fetir : Çörek

Keftor : Yaşlılık bildirir. ( Pek sevilmeyen insanlar için kullanılır. )

Kelapur : Rüşvet

Kepir : Çok yumuşak yeni oluşmaya başlayan tortul kaya.

Keran : Toprak damlarda boylu boyunca uzatılan uzun ve kalınca ağaç.

Kerdiz : Sebze dikilen oluk.

Kerki : Halı yada kilim örgülerini sıkıştırmaya yarayan metalden yapılmış, taraklı alet.

Kelem : Lokma

Kerme : Küçükbaş hayvanların tezeği.

Kerti : Bayat

Kıramsiye : Büyük altın.

Kındırak : Merdane

Kırtik : Parça, küçük parçacık.

Koloz : Şapka, bere.

Koluk : Topraktan yapılmış küçük oyuk.

Kom : Hayvanların barındıkları yer, ağıl.

Kortuk : Çukur

Köde : Yabani ot.

Kuflan : Salıncak

Kuruk ( Kurik ) : Yeni doğmuş eşek yavrusu.

Kurut : Çökelek kurusu.

Kurutezen : İçinde kurutun ezildiği toprak kat.

Kutik= Botto : Kısa boylu.

Küle : Tandırın içine tandırın havasını almasını sağlamak için yapılmış baca.

Künt : Yumak, beze.

Leçek : Yazma

Lengeri : Büyük genişçe yayvan tabak.

Levin Levin : Çeşit çeşit, türlü türlü.

Leyden : Çay yapmak için yapılan alet.

Loğ : Damı bastırmak için yuvarlanan taş.

Lülük : Çaydanlığın su akan yeri.

Mağ : Hayvan yemliği.

Makat : Divan, sedir.

Malak ( Gadak ) : Manda yavrusu.

Marak : Kurutulmuş ot, saman vb. gibi hayvan yeminde kullanılan şeylerin muhafaza edildiği depo, sandık.

Martak : Dama atılan büyük ağaç.

Mezemetlenmek : Değere binmek, herhangi bir işin yapılmak istenmemesi, nazlanmak.

Mısran : İçine ot konan tahtadan yapılmış kap.

Mıtırıp : Çingene

Münzür : Yaramaz

Nehre : Yoğurdun yağını çıkarmak için topraktan yapılmış büyükçe kap.

Neri ( Teke ) : Üç yaşındaki erkek keçi.

Neve : Torun

Netice : Torunun çocuğu.

Ögeç : Koç olmaya yakın tokluya verilen isim.

Papuk : Beceriksiz, hayvan ayağı.

Paşkıl : Kabuğu oluşmamış yumurta.

Payamça : Badem

Peş : Elbisenin önü, eteği.

Pestaf : Hedef alınan şeyin daha iyi üzerine vurulabilmesi için bir yerin veya şeyin dikilmesi.

Peşkir : Havlu

Pişik : Kedi

Pohrank : Topraktan yapılmış boru.

Pohrenk : Buz

Pokol Dönmek : Can acısı, can havli ile dönmek, kıvranmak.

Porak : Soda

Pun : Kümes